“Een correctie van waarderingen”

Het derde kwartaal werd gekenmerkt door twee ontwikkelingen die nauw met elkaar verbonden waren. Enerzijds bleek de wereldeconomie opnieuw sterker dan verwacht. Ondanks hogere energieprijzen, geopolitieke spanningen en verdere renteverhogingen bleef de economische activiteit op peil. Anderzijds liepen de kapitaalmarktrentes wereldwijd verder op. Voor het eerst sinds vele jaren lijkt kapitaal niet langer overvloedig beschikbaar, maar opnieuw schaars te worden. Vooral de enorme investeringen die nodig zijn voor kunstmatige intelligentie, energie-infrastructuur en digitalisering spelen daarbij een belangrijke rol.

Duur kapitaal
Jarenlang profiteerden bedrijven, overheden en beleggers van een omgeving waarin geld vrijwel gratis beschikbaar was. Die periode lijkt voorlopig voorbij. De Amerikaanse tienjaarsrente steeg gedurende het kwartaal naar het hoogste niveau sinds 2002, terwijl ook Europese kapitaalmarktrentes verder opliepen. De belangrijkste verklaring ligt niet alleen bij de hogere inflatie, maar ook bij de omvangrijke vraag naar kapitaal. Overheden moeten grote begrotingstekorten financieren, terwijl tegelijkertijd miljarden worden geïnvesteerd in datacenters, chips, elektriciteitsnetwerken en andere AI-gerelateerde infrastructuur. Hierdoor is de concurrentie om kapitaal toegenomen en worden hogere rentes steeds meer onderdeel van het nieuwe economische landschap.

Artificial Intelligence
Ondanks de hogere rente bleef kunstmatige intelligentie de belangrijkste aanjager van het beleggerssentiment. De investeringsgolf binnen de sector hield onverminderd aan. Beleggers concentreerden zich vooral op de winstgroei die veel technologiebedrijven wisten te realiseren. Hierdoor bleef de impact van oplopende rentes op aandelenkoersen relatief beperkt. Waar waarderingen in eerdere periodes daalden via lagere aandelenkoersen, vond in het afgelopen kwartaal een correctie plaats doordat bedrijfswinsten veel sneller stegen dan de koersen. Dat neemt niet weg dat de verwachtingen inmiddels uitzonderlijk hoog zijn geworden. De vraag zal de komende jaren steeds nadrukkelijker worden of de verwachte winstgroei daadwerkelijk gerealiseerd kan worden.

PMI-Cijfers
Deze index geeft inzicht in de verwachtingen van bedrijven ten aanzien van de economische activiteit in de komende kwartalen. Tijdens het derde kwartaal verrasten de cijfers opnieuw positief. De samengestelde PMI voor de eurozone steeg naar 53,1 punten, waarmee de bedrijvigheid het hoogste niveau in ruim drie jaar bereikte. Opvallend was dat vooral de industrie opnieuw de leiding nam, geholpen door investeringen in defensie en kunstmatige intelligentie. Daarmee bleek de Europese economie aanzienlijk weerbaarder dan veel economen hadden voorzien na de energieschok van eerder dit jaar. En ook in de V.S. stonden de inkoopmanagersindices tegen het hoogste niveau van de afgelopen jaren aan.

Aandelen
Ondanks stijgende rentes bleef het derde kwartaal gunstig voor aandelenbeleggers. Normaal gesproken vormen hogere rentes een tegenwind voor aandelenmarkten. Ditmaal werd dat effect grotendeels geneutraliseerd door sterke winstgroei. Vooral bedrijven die direct of indirect profiteren van de ontwikkelingen rond kunstmatige intelligentie zagen hun winstverwachtingen verder stijgen. Daardoor daalden waarderingen niet via lagere aandelenkoersen, maar via hogere bedrijfswinsten. De Amerikaanse aandelenmarkt bleef daarbij sterk afhankelijk van een relatief klein aantal grote technologiebedrijven, die al een tijdje een aanzienlijk deel van de totale beurswaarde vertegenwoordigen.

Rente en obligaties
De obligatiemarkten stonden gedurende het kwartaal onder druk. De combinatie van sterke economische groei, aanhoudende inflatie en verdere renteverhogingen door centrale banken zorgde ervoor dat kapitaalmarktrentes wereldwijd verder opliepen. Amerikaanse staatsobligaties beleefden zelfs hun slechtste kwartaal van deze eeuw. Toch zijn obligaties aantrekkelijker geworden dan in voorgaande jaren. Zeker korte en middellange looptijden profiteren hiervan. Voor veel beleggers betekent dit dat obligaties weer nadrukkelijker onderdeel kunnen uitmaken van een evenwichtige portefeuille.

Valuta
De Amerikaanse dollar bleef gedurende het kwartaal opmerkelijk sterk. Hogere renteverwachtingen in de Verenigde Staten trokken opnieuw veel internationaal kapitaal aan. De sterke Amerikaanse economie bood daarbij extra steun. De DXY-index, die de Amerikaanse dollar afzet tegen de belangrijkste handelspartners van de VS, ging aan het einde van het kwartaal naar het hoogste punt van het jaar. De euro kwam tegelijkertijd onder druk te staan door oplopende begrotingszorgen binnen de eurozone en een relatief minder aantrekkelijk rentebeeld. Daarmee bevestigde het derde kwartaal opnieuw dat renteverschillen nog altijd een van de belangrijkste drijfveren zijn achter valutabewegingen.

Grondstoffen
De aandacht op de grondstoffenmarkten bleef vooral gericht op energie. De export uit de Golfregio herstelde zich geleidelijk en bereikte tegen het einde van het kwartaal vrijwel het niveau van vóór het conflict. Hierdoor nam de kans toe dat de opwaartse druk op energieprijzen in de komende kwartalen zal afnemen. Wel bleven geraffineerde producten zoals diesel relatief schaars, waardoor transportkosten onder druk stonden.

Strategie
Voor beleggers stond het derde kwartaal vooral in het teken van de overgang naar een wereld waarin kapitaal opnieuw een prijs heeft. Jarenlang konden bedrijven en overheden vrijwel onbeperkt tegen lage kosten financiering aantrekken. Inmiddels is die situatie veranderd. Tegelijkertijd blijven economische groei, bedrijfswinsten en investeringen in nieuwe technologieën opmerkelijk sterk.

Binnen onze portefeuilles blijven wij daarom vasthouden aan een gedisciplineerde aanpak. De hogere rente maakt obligaties relatief aantrekkelijker als bron van inkomen en stabiliteit. Tegelijkertijd blijven aandelen profiteren van structurele ontwikkelingen zoals digitalisering, defensie en kunstmatige intelligentie. Daarbij zal selectiviteit de komende jaren waarschijnlijk steeds belangrijker worden. In een omgeving van duurder kapitaal zullen vooral ondernemingen met sterke balansen, gezonde kasstromen en duurzame winstgroei het verschil maken.

De vermogensbeheerportefeuilles zijn door de toepassing van wetenschappelijk bewezen strategieën en de toevoeging van een aantal logische overtuigingen gediversifieerder dan de meeste benchmarks. Nu geven rendementen uit het verleden geen garantie voor toekomst. Maar misschien wel aardig om te weten is dat het rendement op aandelen in het kwartaal dat er midterm-verkiezingen in de VS zijn, sinds 1930 gemiddeld 2,6% hoger ligt dan in een vergelijkbaar kwartaal.

Wij blijven de ontwikkelingen nauwlettend volgen en houden ook de komende periode de vinger aan de pols. Wij danken u voor het vertrouwen.