“Koop als de kanonnen bulderen en verkoop als de trompetten schallen”

Deze beroemde uitspraak, die wordt toegeschreven aan Nathan Rothschild, wordt vaak aangehaald in tijden van onrust op financiële markten. De kern ervan ligt niet in het perfect timen van pieken en dalen, maar in rationeel handelen wanneer emotie overheerst en vasthouden aan vooraf bepaalde principes. Het eerste kwartaal van dit jaar kenmerkte zich door forse volatiliteit en onzekerheid, waarbij de wereld bijna dagelijks werd geconfronteerd met „bulderende kanonnen” – geopolitiek, economisch en op de financiële markten.

In eerste instantie leken financiële markten relatief ongevoelig voor de geopolitieke spanningen. Rentes daalden, grondstofprijzen liepen verder op en aandelen – met name in Europa en de Opkomende Markten – noteerden al snel winsten van 5 tot 15%. En dat ondanks een bizarre ontvoering van de Venezolaanse president Nicolás Maduro op 3 januari. Vervolgens dreigde Trump later in januari met een militaire actie om Groenland onder Amerikaanse controle te krijgen.

In februari begonnen beleggers zich toch wat zorgen te maken over de waardering van bedrijven die gerelateerd werden aan Artificial Intelligence (AI). Heel kort door de bocht: veel van deze bedrijven kwamen met elkaar overeen dat ze elkaar geld leenden onder de voorwaarde dat ze elkaars producten afnamen. De vraag was hoelang dat houdbaar is. Ook werd de vraag gesteld in hoeverre AI niet een deel van het verdienmodel van softwarebedrijven en dataleveranciers in gevaar bracht.

Maar op zaterdag 28 februari kwam de klapper met de start van de oorlog tussen Israël en de V.S. en Iran en zijn bondgenoten. Dat werd menig belegger in allesbehalve olie net iets te gortig en leidde, met een dag vertraging, tot stevige waarde- en koersdalingen. In korte tijd waren de positieve rendementen als sneeuw voor de zon verdwenen en stonden de obligatie- en aandelenkoersen weer min of meer op het niveau van 1 januari.

Energie, en dan met name de aanbodkant, was in de afgelopen maand de allesbepalende factor voor de economie, de inflatie, het beleid van centrale banken en overheden en de financiële markten. Het belang van energie nam in de afgelopen jaren bovendien toe. De investeringsgolf in AI zorgde ervoor dat het elektriciteitsverbruik en daarmee de energievraag al een tijdje opliep. Aan de andere kant is door de energietransitie de afhankelijkheid van olie in de grote economieën het afgelopen decennium sterk afgenomen.

Het feit dat de financiële markten zich in het eerste kwartaal toch nog redelijk robuust hebben gehouden had ongetwijfeld te maken met de gerealiseerde wereldwijde groei van de economie. Ook hebben de meeste beursgenoteerde bedrijven hun verwachtingen voor de toekomstige winst in het afgelopen kwartaal naar boven bijgesteld. Een over het algemeen goede indicator voor de komende periode is de inkoopmanagersindex.

PMI-Cijfers
Uit de meest recente cijfers van de inkoopmanagers bleek dat we voor de komende periode van circa 6 tot 9 maanden rekening mogen houden met een aanhoudende groei van de economie. In zowel de Eurozone als de Verenigde Staten als China waren de meeste inkoopmanagers in de maakindustrie positief gestemd. En dat dus ondanks de opgelopen energieprijzen, oplopende inflatie, het te verwachten restrictievere rentebeleid en de geopolitieke onrust. Ook in de dienstensector waren de ondervraagde inkopers voornamelijk positie gestemd. Al liep daar het optimisme wat terug ten opzichte van eind 2025. Een per saldo positieve samenstelling van de indices was het goede nieuws.

Aandelen
Zoals al eerder gemeld liepen de aandelenkoersen vanaf de start van de oorlog in het Midden-Oosten duidelijk terug. De aandelen van bedrijven in Europa en de Opkomende Landen hadden daar het meeste last van met dalingen van circa 10%. Maar de koersen van deze aandelen waren in de periode daarvoor ook het hardst opgelopen. Aan het einde van het kwartaal hielden alleen de samengestelde indices van Opkomende Landen en Azië de voeten droog. Het gat in het rendement tussen de in eerste instantie achtergebleven (AI) bedrijven in de V.S. en de rest van de wereld werd in maart kleiner. Een deel van de eerder opgelopen schade werd daarbij ingelopen door het aantrekken van de US Dollar ten opzichte van de Euro. Met het teruglopen van de koersen en het naar boven bijstellen van de winstverwachtingen is de waardering van aandelen gedaald en daarmee een relatief aantrekkelijkere belegging geworden.

Rente en obligaties
Nadat de lange rente in het begin van het jaar was gedaald liep deze weer op vanaf maart. Over het gehele kwartaal bekeken zijn de rentestanden in de Verenigde Staten en Europa beperkt opgelopen. Maar na de geleidelijke rentestijgingen die we over de afgelopen jaren al hebben meegemaakt, stonden we aan het eind van het kwartaal met de 10-jaars rente in Duitsland, het zogeheten anker van de Europese obligatiemarkt, toch op het hoogste punt sinds 2011. Voor de korte beleidsrente werd er aan het begin van het jaar nog een aantal verlagingen door de Centrale Bank in de Verenigde Staten verwacht. Dit met het doel de economie verder te stimuleren. Door het uitbreken van de oorlog en de opgelopen energieprijzen is ook de inflatie weer opgelopen. De verwachting was dat ook de kerninflatie zou gaan oplopen doordat de verhoging van de energieprijzen later wordt doorberekend in de prijs van producten als vliegtickets en voedingsmiddelen en diensten. Door de oplopende inflatie verdween de verwachting van een aanstaande renteverlaging en werden zelfs al renteverhogingen in geprijsd. Echter, daadwerkelijke renteverhogingen op een aanbodschok zouden de economische schade alleen maar vergroten. Vandaar dat de Centrale Banken tot op heden hun kruid drooghielden.

Valuta
Zoals bij alle andere onderliggende waarden maakte ook de waardering van de US Dollar een draai tijdens het kwartaal. In eerste instantie verzwakte de US Dollar ten opzichte van andere valuta. Maar vanaf de aanval op Iran draaide het sentiment ten gunste van de munt. Hieruit zou men kunnen concluderen dat de Amerikaanse munt tot op heden nog steeds als de wereldvaluta wordt gezien. Voor de korte termijn bood de US Dollar beleggers in ieder geval het gevoel een veilige haven te zijn. Uiteindelijk trok de munt in het afgelopen kwartaal circa 2% aan ten opzichte van de Euro en steeg de US Dollarindex met circa 1,5%. Deze draai zorgde er mede voor dat de opgelopen achterstand in het rendement op Amerikaanse aandelen ten opzichte van andere regio’s gedeeltelijk werd ingelopen.

Grondstoffen
De prijs van olie is in het eerste kwartaal met 75% gestegen. En ook de prijzen van diesel en gas zijn met name in maart stevig opgelopen. Dat deel van de bevolking dat leeft in landen die netto-importerend zijn voor wat betreft hun energiebehoefte hadden daar het meeste last van. Een land als de Verenigde Staten of Rusland had daar minder last en misschien zelfs wel profijt van. Ook was er een groot verschil te onderkennen tussen de diverse sectoren. Voor Europa (en zijn industrie) is met name de gasprijs van belang. Deze prijs is flink opgelopen maar lag in maart nog ongeveer 75% lager dan de hoogste prijs die moest worden betaald in 2022 na een aantal maanden oorlog in Oekraïne. Na een aanvankelijke stijging lag de prijs van goud en zilver in de loop van het kwartaal onder druk. Een reden daarvoor zou de financiering van de oorlogsindustrie kunnen zijn.

Strategie
In het afgelopen kwartaal hebben we de veiligheidsgordels weer om gehad. Na een aanvankelijk duidelijke stijging van de aandelenkoersen en positieve rendementen op de diverse obligaties ging het mis op 28 februari. Daarmee komen we weer terug bij de bekende uitspraak die vaak aan Nathan Rothschild wordt toegeschreven: “Koop als de kanonnen bulderen en verkoop als de trompetten schallen.” Deze uitspraak wordt soms gezien als synoniem voor perfecte markt-timing, maar in de kern gaat het juist om discipline, voorbereiding en het handelen volgens vooraf bepaalde principes – niet om emotie of opportunisme.

In het eerste kwartaal hebben wij die discipline toegepast. In de week voorafgaand aan de correctie stonden wij paraat om binnen verschillende portefeuilles te rebalancen en waar nodig winst te verzilveren. Omdat de vooraf vastgestelde disbalans niet werd bereikt, hebben wij vastgehouden aan de afgesproken structuur en strategie. Dat is een bewuste keuze binnen ons risicobeheer en past bij de manier waarop wij op de lange termijn waarde willen creëren.

Terugkijkend constateren wij dat onze eerdere positionering, onder andere richting Opkomende Landen, Small Caps en Europa, in het eerste kwartaal heeft bijgedragen aan een relatief goede performance. Tegen de achtergrond van structurele trends zoals investeringen in infrastructuur, de energietransitie en de toepassing van AI blijven wij gematigd positief over de vooruitzichten voor financiële markten. Zeker nu waarderingen zijn genormaliseerd en rentes licht zijn opgelopen. Ook in de komende periode blijven wij alert en voorbereid, met de vinger aan de trekker, om te handelen wanneer de omstandigheden daar aanleiding toe geven.